Philipp Lahm: 'Tôi không còn nhận ra đội tuyển Đức của ngày xưa nữa'

Trên tờ Guardian (Anh), cựu danh thủ Philipp Lahm viết rằng thất bại của Đức ở World Cup 2026 không phải vì thiếu tài năng, mà bởi họ không biết mình thực sự muốn chơi thứ bóng đá nào do những thử nghiệm quá đà của HLV Julian Nagelsmann.

Tôi thực sự bàng hoàng. Đây là lần thứ ba liên tiếp Đức phải xách vali về nước sớm tại một kỳ World Cup. Tôi cần thời gian để tiêu hóa cú sốc này. Từ khóa cần được mổ xẻ lúc này là "tính kế thừa và liên tục", thứ mà ĐTQG đã đánh mất suốt một thập kỷ qua. Bóng đá Đức vẫn chưa định hình được lối chơi mà mình muốn hướng tới. Những ý tưởng mới liên tục xuất hiện, kéo theo làn sóng thử nghiệm không ngừng ở những vị trí mới. Nagelsmann đã thử nghiệm quá đà, không chỉ trong phạm vi giải đấu năm nay. Trong khi, xây dựng một bộ khung gắn kết luôn phải mất nhiều năm.

Đức luôn gặt hái thành công khi vai trò của từng cầu thủ được phân định rõ ràng, hệ thống thứ bậc được thiết lập ổn định và toàn đội có một triết lý tấn công lẫn phòng ngự nhất quán. Yếu tố kiên định, rạch ròi đó giờ đây hoàn toàn biến mất. Tại World Cup lần này, "Die Mannschaft" trông không giống một tập thể đã trải qua lộ trình chuẩn bị bài bản mà mọi ĐTQG mạnh cần có.

Điều đó phơi bày rõ trên sân qua từng trận đấu. Họ thiếu khả năng kiểm soát thế trận, từ việc tự tin triển khai bóng từ tuyến dưới, kết nối nhịp nhàng với hàng tiền vệ rồi lên hàng công, cho đến việc duy trì quyền kiểm soát bóng ở phần sân đối phương. Hay ngược lại, khi đối thủ có bóng, chúng ta không thể đẩy họ ra xa vùng cấm của mình. Tôi thấy các đội tuyển khác làm rất tốt khâu này, nhưng Đức thì tuyệt nhiên không.

Trước đây, chúng ta tự hào với danh xưng "Turniermannschaft" (đội bóng chuyên đấu cúp). Thuật ngữ này ám chỉ một tập thể biết cách bắt nhịp và càng tiến sâu ở giải, chúng ta càng chơi hay. Nhưng quá khứ ấy đã lùi vào dĩ vãng. World Cup này, đội tuyển càng đá càng tệ dần đều. Hệ quả này đến từ việc ban huấn luyện vội vàng gạt bỏ các phương án tiếp cận triển vọng, ngay cả khi chúng đang vận hành hiệu quả. Ý đồ sử dụng Deniz Undav như một quân bài thay người chiến lược từ ghế dự bị đã phát huy hiệu quả, vậy mà Nagelsmann lại từ bỏ công thức đó trong trận gặp Paraguay.

Tôi sẽ đưa ra hai ví dụ về những gì tôi sẽ làm khác đi. Thứ nhất, Joshua Kimmich đá tiền vệ trung tâm ở Bayern Munich, vì vậy cậu ấy cũng nên được xếp ở vị trí đó ở ĐTQG. Thứ hai, Florian Wirtz và Kai Havertz là hai trong số những cầu thủ xuất sắc của chúng ta, minh chứng qua bàn thắng trước Paraguay. Tôi muốn thấy Wirtz đá ở trung lộ, vai trò hộ công ngay phía sau Havertz, nơi cậu ấy phát huy tối đa sự nguy hiểm. Và tôi sẽ kiên định đặt niềm tin vào phương án đó, từ trận này qua trận khác, từ ngày này qua ngày nọ trên sân tập.

Nagelsmann thích thay đổi hệ thống và sơ đồ chiến thuật. Ông ấy nói đó là phong cách của mình. Nhưng các ông lớn như Tây Ban Nha hoặc Pháp luôn vận hành dựa trên một bộ khung định sẵn. Chỉ cần nhìn trên sân, tôi đã có thể nhận diện họ ngay lập tức. Họ đơn giản là thực thi triết lý đó tốt đến mức các đối thủ không thể ngăn cản. Trong bóng đá, đừng phức tạp hóa những thứ vốn cần sự tối giản.

Đương nhiên, một HLV có quyền linh hoạt biến tấu, nhưng đó chỉ nên là các chi tiết nhỏ và chỉ được thực hiện khi trật tự đã thiết lập, khi đội bóng đã vào guồng. Đây là căn bệnh trầm kha của bóng đá Đức hiện tại, ngay cả ở đấu trường Bundesliga. Phần lớn các CLB đều đang thiếu sự định hình rõ ràng đó.

Chúng ta cũng phải thẳng thắn nhìn vào những quyết định thay người của Nagelsmann. Trong trận gặp Ecuador, vốn là trận thủ tục khép lại vòng bảng, ông lại sử dụng một đội hình khác hoàn toàn so với trận gặp Paraguay ở vòng 1/16. Cũng như nhiều quyết định khác, tôi không tài nào hiểu nổi. Mỗi sự thay đổi nhân sự đều gửi đi một thông điệp tới toàn đội, và thông điệp đó phải dễ hiểu. Mọi phương án xoay tua lý tưởng đều phải phục vụ một mục đích rõ ràng. Nhưng ở đây thì không.

Song vẫn có một điểm sáng tại World Cup 2026 nhen nhóm trong tôi niềm hy vọng. Đối mặt với thất bại, các cầu thủ không hề đổ lỗi hay quay lưng lại với nhau. Trái lại, tập thể này biết cách bảo vệ nhau. Antonio Rudiger khen ngợi các đồng đội Jonathan Tah và Nico Schlotterbeck, Havertz tán dương Undav, còn Kimmich đứng ra bảo vệ cả Leroy Sane lẫn Nagelsmann. Đó là điều tôi lấy làm trân trọng, và là nền móng để tái thiết.

Tôi cũng muốn lên tiếng bảo vệ các cầu thủ trước những cáo buộc rằng họ ra sân với thái độ thiếu cống hiến. Chuyện đó đúng với kỳ World Cup 2018 trên đất Nga, khi thế hệ vừa vô địch thế giới trước đó đã thi đấu như thảm họa. Nhưng tôi không chấp nhận những lời chỉ trích tương tự áp đặt vào các năm 2022 hay 2026. Vấn đề không nằm ở thái độ hay bản lĩnh. Tôi thấy rõ tập thể này đã chiến đấu đến những giọt mồ hôi cuối cùng. Những thất bại trở thành những cú đấm đau đớn vào tâm lý. Sau khi bị loại ở Qatar 2022, Kimmich từng chia sẻ về nỗi sợ phải rơi vào một hố sâu tuyệt vọng. Lần này, cậu ấy cũng hoàn toàn suy sụp.

Thế hệ ngày nay gồm những "cầu thủ của hệ thống", họ bước ra từ các học viện đào tạo trẻ. Từ 12 hay 13 tuổi, họ đã xem bóng đá như công việc, một loại hình nghề nghiệp đã tăng trưởng chóng mặt suốt 15 năm qua: từ mức lương, sự phủ sóng trong không gian số cho đến sự bùng nổ quá mức của chủ nghĩa cá nhân. Rất khó để giữ đôi chân trên mặt đất trong một guồng quay như vậy. Đó là lúc chúng ta cần đến vai trò của những nhà lãnh đạo.

Thế hệ kế cận sau tôi cần có một cơ hội công bằng. Nhưng hết lần này đến lần khác, các HLV lại chọn giải pháp an toàn bằng cách bấu víu vào những nhà vô địch World Cup 2014. Ở giải đấu lần này là trường hợp của Manuel Neuer. Những quyết định kiểu đó có thể mang lại ổn định trong ngắn hạn, nhưng vô hình trung lại phát đi thông điệp về sự thiếu tin tưởng, ám chỉ rằng những người còn lại chưa đủ sức tự đứng trên đôi chân của mình.

Argentina và Pháp – với Lionel Messi và Kylian Mbappe – là những minh chứng sống động cho thấy bạn hoàn toàn có thể xây dựng một tập thể mạnh mẽ từ những nhân tố tạo lập được chỗ đứng. Họ vận hành trong cùng một bối cảnh và điều kiện như Đức. Cả Lionel Scaloni lẫn Didier Deschamps đều lèo lái rất tốt đội tuyển của họ, ở đó luôn có trật tự và cái cảm giác an toàn.

Qua ba kỳ World Cup liên tiếp, các đời HLV của tuyển Đức từ Joachim Low, Hansi Flick cho đến Nagelsmann, đều thất bại. Tôi không nghĩ vấn đề nằm ở chất lượng cầu thủ. Chúng ta có những ngôi sao đang đầu quân cho các CLB hàng đầu châu Âu. Rudiger là trụ cột nhiều năm qua ở Real Madrid. Wirtz là nguồn cảm hứng đưa Bayer Leverkusen đến chiếc đĩa bạc Bundesliga đầu tiên trong lịch sử, trước khi cập bến Liverpool với một bản hợp đồng bom tấn để sắm vai nhạc trưởng. Havertz từng vô địch Champions League cùng Chelsea và lên ngôi Ngoại hạng Anh trong màu áo Arsenal. Jamal Musiala được đánh giá sở hữu tiềm năng của một ngôi sao đẳng cấp thế giới. Kimmich từ lâu đã là chỗ dựa, gánh vác trọng trách tại Bayern. Xét về tài năng, có lẽ chỉ Pháp là dồi dào hơn Đức.

World Cup là ngày hội thể thao lớn nhất hành tinh. Một ĐTQG phải là thực thể đại diện cho bộ mặt của một đất nước. Ở Bosnia & Herzegovina, người dân cuồng nhiệt ăn mừng cùng đội tuyển, vì họ nhìn thấy hình bóng của chính mình phản chiếu trong đó. Nhưng nếu bạn liên tục làm đứt gãy đà phát triển của đội bóng, sẽ chẳng còn ai có thể tìm thấy sự gắn kết hay tiếng nói chung với dự án đó nữa. Cho nên, người hâm mộ của chúng ta mới lại thất vọng đến vậy. Thế là không tốt chút nào!

Thời chúng tôi, cũng như bất kỳ tập thể nào khác, không phải ai cũng hoàn toàn hợp tính nhau. Nhưng cứ hễ tôi hội ngộ với các đồng đội cũ giai đoạn 2006-2014, chúng tôi lại cùng nhau đắm mình trong những ký ức không bao giờ nhạt phai. Thành công chung năm ấy đã ban tặng cho chúng tôi một giá trị vĩnh cửu theo thời gian. Đó là trải nghiệm mà lứa thế hệ đàn em có lẽ sẽ không có được. Và đấy mới đáng tiếc làm sao!

Lúc này, truyền thông đang dồn dập bàn tán về chiếc ghế của Nagelsmann (*) và các ứng viên thay thế. Nhưng trước khi thảo luận về những cái tên, chúng ta cần làm rõ những vấn đề mang tính nền tảng. Bóng đá Đức phải quyết định xem mình muốn chơi thứ bóng đá nào. Chúng ta có phải là Tây Ban Nha? Có phải là Argentina? Hay là Pháp?

Không, chúng ta là Đức. Chúng ta có bản sắc, văn hóa riêng, có thương hiệu bóng đá riêng. Đã đến lúc đội tuyển Đức phải tìm lại bộ nhận diện vốn có. Và phải làm chuyện đó với một niềm tin sắt đá.

*Một ngày sau khi bài viết này được đăng tải trên tờ Guardian, HLV Nagelsmann đã thông báo từ chức dù còn hợp đồng đến hết Euro 2028.

Hoàng Thông (theo Guardian)